De leenheerlijkheid van Hoepertingen behoort tot de oudste feodale entiteiten in het zuiden van het huidige Limburg. De vroegste bekende vermelding dateert uit 1150 en bevestigt dat Hoepertingen reeds in de twaalfde eeuw een gevestigde heerlijkheid was binnen het machtsgebied van het graafschap Loon. In de middeleeuwen en gedurende het Ancien Régime fungeerde het kasteel als residentie en bestuurscentrum van de heren van Hoepertingen, die er hun rechterlijke, bestuurlijke en economische rechten uitoefenden over de omliggende gronden en dorpen.
Het oorspronkelijke kasteel was vermoedelijk een versterkte site, aangepast aan de militaire en bestuurlijke noden van de middeleeuwen. Zoals gebruikelijk in deze streek bestond het domein uit een omgracht complex met een residentieel gedeelte en bijhorende landbouwstructuren, die samen de kern vormden van de heerlijkheid. Door zijn strategische ligging in het vruchtbare Haspengouwse landschap speelde Hoepertingen een belangrijke rol in de lokale machtsstructuren.
In het eerste kwart van de zeventiende eeuw kwam een belangrijke breuklijn in de eigendomsgeschiedenis. Ernest van der Mark-Arenberg verkocht het kasteel en de heerlijkheid aan Jan-Willem van Scharenberg. Deze nieuwe eigenaar liet het huidige kasteel optrekken en gaf het domein een meer representatief karakter, passend bij de adellijke wooncultuur van de vroegmoderne tijd. Ondanks deze investering slaagden zijn nakomelingen er niet in hun financiële positie te vrijwaren. Door oplopende schulden werd het domein in 1688 verkocht aan Pierre-Louis de Sluse de Bihain.
Onder het bewind van de familie de Sluse kende het kasteel zijn meest ingrijpende architecturale transformatie. In 1763 liet Jean Ferdinand de Sluse het gebouw grondig verbouwen en aanpassen aan de heersende classicistische smaak. Het kasteel kreeg een evenwichtige en symmetrische opbouw, met sobere maar elegante gevels en een indeling die was afgestemd op comfort en representatie eerder dan op defensie. Deze verbouwing bepaalde in grote mate het uitzicht dat het kasteel tot vandaag bewaart en markeert de overgang van een feodale residentie naar een statig landhuis.
Van 1788 tot 1888 bleef het kasteel in handen van de familie De Stenbier de Wideux. Gedurende deze lange periode bleef het domein grotendeels intact en vervulde het zijn rol als adellijke residentie binnen een sterk veranderende politieke context, met de Franse Revolutie en de afschaffing van de feodale structuren als keerpunten. Door vererving kwam het kasteel nadien achtereenvolgens in bezit van de familie Roly de Vien en later van de familie De Moffarts.
Een fundamentele wijziging in functie en betekenis volgde in 1929, toen de zusters Annuntiaten van Heverlee het kasteel aankochten. Zij gaven het domein een nieuwe maatschappelijke invulling en verbouwden het tussen 1930 en 1935 tot een meisjesinternaat, dat de naam Sint-Maria Instituut kreeg. Het kasteel werd aangepast aan onderwijsdoeleinden, met klaslokalen, slaapzalen en gemeenschappelijke ruimtes, maar zonder het historische karakter volledig uit te wissen. In 1987 onderging het complex een grondige modernisering. Daarbij veranderde niet alleen de infrastructuur, maar ook de visie: onder de naam Kasteel Mariagaarde vzw werd het domein voortaan ingezet als bezinnings- en vormingscentrum, aangevuld met verblijfsaccommodatie.
In 2022 begon opnieuw een nieuw hoofdstuk in de lange geschiedenis van het kasteel. Het domein werd aangekocht door Ruben en Lennard Van Vloten, twee internationale ondernemers die ook Château de la Motte in Groot-Gelmen uitbaten. Zij kozen voor een herbestemming binnen de hedendaagse hospitalitysector, met respect voor het historische karakter van het gebouw. Na een zorgvuldige renovatie opende het kasteel opnieuw zijn deuren als een stijlvol viersterrenhotel met brasserie en bar onder de naam Château de Looz, een verwijzing naar de Franse benaming van Borgloon en een subtiele knipoog naar de middeleeuwse wortels van de heerlijkheid.
Zo weerspiegelt het kasteel van Hoepertingen bijna negen eeuwen geschiedenis, waarin feodaal gezag, adellijke wooncultuur, religieus en pedagogisch engagement en hedendaags hergebruik elkaar opvolgen en samen een rijk gelaagd erfgoed vormen.